Кои се овластувањата на СЈО и што може да очекуваме од нивната работа.

Специјалното јавно обвинителство се роди со договорот од Пржино. Се очекува да донесе правна разрешница на политичката криза во Македонија. Партиите се договорија специјален обвинител да биде Катица Јанева. Поддршка дадоа и власта и опозицијата. СЈО е формирано за гонење кривични дела што произлегуваат од неовластеното прислушкување на повеќе од 20.000 граѓани. СЈО има автономија во истражувањето и гонењето. Никој од државното јавно обвинителство не може да им се меша или ли да им бара отчет. СЈО мора редовно да ја известува јавноста за истрагите. Има рок од 18 месеци да покрене обвинение за некој од случаите. Ако не го стори тоа до тогаш истрагите пропаѓаат во вода. Функцијата ќе му заврши кога ќе завршат сите истраги и гонења. Истражителите треба да преслушаат над 540.000 снимки од прислушкувани разговори и да прелистаат над 119.000 транскрипти од разговории СМС пораки. Досега се отворени 38 предистражни постапки. Од нив 16 произлегуваат од таканаречените „бомби“ на опозицијта, додека 22 од снимки кои не се познати за јавноста. Се истражува незаконско прислушкување, изборни местенки, криминално финансирања на медиуми, злоупотреби при јавни набавки, даночно затајување, перење пари... Во февруари е отворена првата истрага за изборни измами наречена„Титаник“. До октомври поднесени се две обвиненија и отворени се уште седум истраги сите именувани на буквата „т“: „Тортура“, „Тврдина“, Транспортер“, „ТНТ“, „Трезор“, „Топлик“ и „Тендери“. Осомничени се поранешен премиер, поранешен шеф на тајната полиција, министри, поранешни и актуелни функционери од централната и од локалната власт. Добар дел од нив учествуваат и на престојните избори. Поддршката од сите не траеше долго. Набргу ВМРО-ДПМНЕ ја повлече поддршката тврдејќи дека се продолжена рака на СДСМ. Јанева и нејзиниот тим не беа поштедени ниту од критики од колегите од Јавното обвинителство, Советот на јавни обвинители, Судскиот совет и Кривичниот суд. Уставниот суд засега е најголема закана за опстанокот на СЈО. Ако го оцени Законот за СЈО како неуставен може да паднат во вода сите досегашните истражни постапки. Кои се петте најголеми предизвици и каде СЈО може да се лизне? 1. Според ИРИ, 63 отсто oд јавноста ја поддржуваат работата на СЈО, а граѓаните ги доживуваат трите обвинителки како магионичарки што ќе ги решат сите проблеми во државата. 2. Луѓето мислат дека СЈО може да апси, да суди, да пресудува. Не може ништо од тоа – може само да обвинува. 3. Рокот од 18 месеци за покренување обвинение е краток со оглед на обемноста на материјалите. Од отворање на истрага до поднесување на обвинение потребни се барем шест месеци за комплексни случаи. Пратениците не изгласаа продолжување на овој рок, но можно е по изборите пак да се гласа. 4. Кривичниот суд не им ги прифати најголем дел од предлозите за мерки за безбедност за осомничените и обвинетите. 5. Сведоците им се незаштитени – секогаш виси опасноста на суд да ја сменат изјавата што ја дале во истрагата. Како и да е, СЈО многу веројатно дека ќе продолжи нормално да работи и во текот на изборниот процес.