ПРВА ТВ
Општество 9:16 Во тренд · +6.193 вчера

Што кога отровот ќе стигне до нашите чешми? | Видео сторија | ИРЛ

6.982 прегледи

Гледај на YouTube ↗
Investigative Reporting Lab 21 илј. претплатници
Сите видеа Следи на YouTube
Сподели Viber WhatsApp Facebook

Накратко

Транскриптот почнува со измислено „вонредно“ сценарио во кое во изворот Рашче е пронајден шестовалентен хром и водата станува неупотреблива, за да се покаже колку реален и опасен е ризикот за водоснабдувањето на Скопје. Се објаснува историското значење на Рашче како исклучително чист планински извор што од 1937 година носи вода до градот и обезбедува клучен дел од безбедното снабдување. Главната закана е поврзана со индустрискиот отпад кај поранешниот комбинат Југохром во Јагуновце: околу 2,2 милиони тони депониран отпад кој содржи илјадници тони канцероген шестовалентен хром. Иако фабриката престанала со работа во 2016 година, хромот веќе навлегол во подземните води; на одредени мерни места се регистрирани екстремно високи концентрации, а истражувањата укажуваат дека подземните води се движат кон карсната планина Жеден и потенцијално кон Рашче. Наведени се примери и споредби со познати случаи на труење со шестовалентен хром, како и податок дека во Жеден е детектиран хром над дозволените вредности, иако во самиот извор Рашче досега не е регистриран. Потоа се разработуваат последиците ако хромот стигне до изворот: Скопје би морало веднаш да најде замена за капацитет од околу 6.000 литри/секунда, додека резервните бунари обезбедуваат далеку помалку. Би настанала криза што не е само „вода за пиење“, туку удар врз здравството, училиштата, производството на храна, хигиената и јавниот ред, со потенцијал да прерасне и во национална економска криза. На крај, се нагласува дека институциите со децении знаат за проблемот и дека постои студија со решенија (вклучително и „саркофаг“ и преместување/изолација на отпадот за околу 54 милиони евра), но одлуката и реалната санација се одложуваат, и се поставува прашањето дали државата може да спречи катастрофа пред да се случи.

Резиме од вештачка интелигенција · може да греши

Поглавја

Генерирани од вештачка интелигенција · може да грешат
  1. 00:00:11 Паника во градот и мерки
  2. 00:00:18 Кризниот штаб и можен распоред
  3. 00:00:29 Измислена вест, реален ризик
  4. 00:00:42 Милиони тони отпад близу извор
  5. 00:01:14 Како Скопје се снабдувало порано
  6. 00:01:31 1937: Рашче првпат доаѓа
  7. 00:01:45 Привилегија: вода без индустриски третман
  8. 00:02:08 Пропагандна слика за комбинатот
  9. 00:02:22 Симбол на ексју индустријализацијата
  10. 00:02:44 Отпадот се таложи со децении
  11. 00:02:57 2,2 милиони тони индустриски отпад
  12. 00:03:10 Затворање 2016, депонијата остана
  13. 00:03:19 Хромот веќе излегол од депонијата
  14. 00:03:30 Примерот „Ерин Брокович“ и Хинкли
  15. 00:03:44 Болести, рак и спогодба 333 милиони
  16. 00:04:02 Мерења: до 100.000 пати над
  17. 00:04:14 Карстот на Жеден и подземни канали
  18. 00:04:22 Децении се испитува врската Жеден-Рашче
  19. 00:04:33 Подземната вода стигнува за 10 дена
  20. 00:04:48 Во Рашче нема, но ризикот расте
  21. 00:05:08 Денот кога ќе кажат: не пијте
  22. 00:05:18 Колку вода дава Рашче секунда
  23. 00:05:22 Резервни бунари: Нерези и Лепенец
  24. 00:05:35 Трка по флаширана вода и цистерни
  25. 00:05:41 Болници без вода: стерилизација и дијализа
  26. 00:05:46 Училишта и градинки во прекин
  27. 00:05:50 Храна и угостителство без услови
  28. 00:05:56 Хигиена, здравство и јавен ред
  29. 00:06:02 Удар врз економијата: 46% од БДП
  30. 00:06:09 Нема подготвен извор да го замени
  31. 00:06:19 Институциите знаат повеќе од 50 години
  32. 00:06:35 Заштитни зони: депонијата е ризична
  33. 00:06:43 1999: потребна итна санација
  34. 00:06:50 Три факти: канцероген, подземни води, санација
  35. 00:07:02 Наместо работа: нови студии и мерења
  36. 00:07:05 2024: студија со седум решенија
  37. 00:07:16 Предлог: саркофаг и преместување отпад
  38. 00:07:29 5 години и 54 милиони евра
  39. 00:07:41 Речиси две години без одлука
  40. 00:07:45 Законот за водите: кој мора да реши
  41. 00:07:58 16 министри, 11 влади, ист проблем
  42. 00:08:08 Рашче не е единствениот воден аларм
  43. 00:08:12 Гостивар: фекалии и 4.000 пациенти
  44. 00:08:20 Забрани поради бактерии, арсен, отстапувања
  45. 00:08:38 27 години „итно“, депонијата остана
  46. 00:08:46 Политика vs основна безбедност
  47. 00:08:59 Ветување: вода без канцерогени
  48. 00:09:09 Клучното прашање: спречување катастрофа

Опис

Што ќе се случи со Скопје ако канцерогениот шестовалентен хром стигне до Рашче? Без безбедна вода животот во градот ќе запре. Болниците, училиштата, градинките и голем дел од бизнисите нема да можат нормално да работат. Летово во Гостивар видовме што може да му се случи на еден град кога водата не е безбедна за пиење. Повеќе од 4.000 луѓе побараа лекарска помош откако пиеја вода загадена со фекалии. Кај Рашче предупредувањето трае повеќе од 50 години. Државата знае дека шестовалентниот хром од депонијата на Југохром веќе навлегол во подземните води што се движат кон Жеден и Рашче. Знае и дека Скопје нема подготвен извор што може да го замени. Уште пред 27 години било утврдено дека депонијата мора итно да се санира. Пред речиси две години беше предложено и конкретно решение, но депонијата сè уште е таму. Што може да се направи пред отровот да стигне до Рашче?

Слично · Општество

Сите